Yazma Güçlüğü Olan ve Olmayan İlkokul Birinci Sınıf Öğrencilerinin Fonolojik Farkındalık Becerilerinin İncelenmesi
Bu çalışmanın amacı, yazma güçlüğü yaşayan ilkokul birinci sınıf öğrencileri ile normal gelişim gösteren akranlarını fonolojik farkındalık becerisini oluşturan alt beceriler açısından karşılaştırmaktır. Araştırma, nicel araştırma desenlerinden nedensel karşılaştırma deseninde gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda araştırmanın verileri resmi bir ilkokula devam eden 47 ilkokul birinci sınıf öğrencisinin katılımıyla elde edilmiştir. Araştırmanın verileri 2023-2024 öğretim yılının Mayıs ayında toplanmıştır. Araştırmada yazmada güçlük yaşayan öğrenciler Çok Boyutlu Okunaklılık Ölçeği ile fonolojik farkındalık ise Erken Okuryazarlık Gelişimini Belirleme Aracı (EGBA) ile belirlenmiştir. Elde edilen veriler SPSS 24 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerin analizinde ilk olarak verilerin normalliği araştırılmış ve çarpıklık-basıklık değerleri açısından verilerin normal dağılım gösterdiği görülmüştür. Gerçekleştirilen Bağımsız Örneklem T-Testi sonucunda, yazmada güçlük yaşayan öğrenciler ile normal gelişim gösteren akranlar arasında uyaklı kelimeleri eşleştirme (t(45)=-4.023, p<.05), uyaklı dizileri fark etme (t(45)=-6.705, p<.05), ses birleştirme (t(45)=-5.721, p<.05) ve toplam puan (t(45)=-8.850, p<.05) açısından normal gelişim gösteren akranlar lehine anlamlı farklılık tespit edilmiştir. Bunun yanında aynı ses ile başlayan kelimeleri eşleştirme açısından iki grup arasında anlamlı farklılık tespit edilememiştir (t(45)=-1.948, p>.05). Elde edilen bu bulgular sonucunda, yazmada güçlük yaşayan ilkokul birinci sınıf öğrencilerinin fonolojik farkındalık becerisinin yazma becerisi ve yazmanın kazanımı için önemli bir beceri olduğunu göstermektedir.
Anahtar Kelimeler: Yazma güçlüğü, fonolojik farkındalık, okunaklılık
Abbott, R. D., ve Berninger, V. W. (1993). Structural equation modeling of relationships among developmental skills and writing skills in primary- and intermediate-grade writers. Journal of Educational Psychology, 85(3), 478–508. https://doi.org/10.1037/0022-0663.85.3.478
Abushihab, I. (2012). Morphological and lexical contrastive analysis of Turkish and English. Global Journal of Human Social Science, 12(1), 24–34.
Aksan, D. (2020). Her yönüyle dil ana çizgileriyle dilbilim (7 ed.). Türk Dil Kurumu Yayınları.
Akyol, H., ve Sever, E. (2019). Okuma yazma güçlüğü ve bir eylem araştırması: İkinci sınıf örneği. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 34(3), 685-707. https://doi.org/10.16986/HUJE.2018040667
Anthony, J. L. ve Francis, D. J. 2005. Development of phonological awareness. Current Directions in Psychological Science, 14 (5), 255-259. https://doi.org/10.1111/j.0963-7214.2005.00376.x
Bayraktar, V. (2020). Anasınıfına devam eden çocukların fonolojik farkındalığı, yazı farkındalığı, matematik becerileri ve fen becerileri arasındaki ilişkilerin yapısal eşitlik modellemesi ile incelenmesi. Üçüncü Sektör Sosyal Ekonomi Dergisi, 55(1), 351-367
Brynildssen, S. (2000). Vocabulary's Influence on Successful Writing. ERIC Digest D157.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak, E. K., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2013). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Akademi.
Erdoğan, Ö. (2011). İlk okuma-yazma süreci için önemli bir beceri: Fonolojik farkındalık. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 161–180.
Delican, B. ve Ateş, S. (2021). Erken okuryazarlık gelişimi belirleme aracı. Can Eğitim Yayınları.
Demiriz, H. N., ve Okur, A. (2021). Orthographıc depth and orthographıc depth of Turkısh language. Modern Journal of Language Teaching Methods (MJLTM), 1(1), 1–12. https://doi.org/10.26655/mjltm.2019.1.1
Diamond, K. E., Gerde, H. K., ve Powell, D. R. 2008. Development in early literacy skills during the pre- kindergarten year in head start: relations between growth in children’s writing and understanding of letters. Early Childhood Research Quarterly, 23, 467–478. https://doi.org/10.1016/j.ecresq.2008.05.002
Döhla, D., ve Heim, S. (2016). Developmental dyslexia and dysgraphia: what can we learn from the one about the other? Front. Psychol. 6:2045. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2015.02045
Döhla, D., Willmes, K., ve Heim, S. (2018). Cognitive profiles of developmental dysgraphia. Frontiers in psychology, 9, 2006. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2018.02006
Glesne, C. (2015). Becoming Qualitative Researchers: An Introduction (5.bs.). Pearson Education.
George, D., & Mallery, P. (2001). Spss for windows step by step: A simple guide and reference 10.0 update (3 ed.). Allyn and Bacon.
Gök, B., ve Baş, Ö (2020). İlkokul 1. Sınıf öğrencilerinin dik temel yazılarının okunaklılığı üzerine bir inceleme. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 8(2), 48-62.
IBMCorp. (2016). IBM SPSS Statistics for Windows (Version 24.0). IBM Corp.
León, C. B. R., Almeida, Á., Lira, S., Zauza, G., Pazeto, T. D. C. B., Seabra, A. G., ve Dias, N. M. (2019). Phonological awareness and early reading and writing abilities in early childhood education: preliminary normative data. Revista CEFAC, 21, e7418. https://doi.org/10.1590/1982-0216/20192127418
Mäki, H. S., Voeten, M. J.M., Vauras, M. M. S., ve Poskiparta, E. H. (2001). Predicting writing skill development with word recognition and preschool readiness skills. Reading and Writing: An Interdisciplinary Journal, 14(7-8), 643–672. https://doi.org/10.1023/A:1012071514719
Mendes, G. G., ve Barrera, S. D. (2017). Phonological processing and reading and writing skills in literacy. Paidéia (Ribeirão Preto), 27(68), 298-305. https://doi.org/10.1590/1982-43272768201707
Önem, E. E. (2016). A contrastive analysis of English and Turkish plural markers. International Journal of English Linguistics, 6(4), 112–118. http://dx.doi.org/10.5539/ijel.v6n4p112
Özcan, A. F. (2020). İlk okuma yazma öğrenme sürecinin yordayıcıları: Görsel algı ve fonolojik farkındalık (Yayımlanmamış doktora tezi). Bolu İzzet Baysal Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bolu.
Rapcsak, S. Z., Beeson, P. M., Henry, M. L., Leyden, A., Kim, E., Rising, K., ... & Cho, H. (2009). Phonological dyslexia and dysgraphia: Cognitive mechanisms and neural substrates. Cortex, 45(5), 575-591. https://doi.org/10.1016/j.cortex.2008.04.006
Rapcsak, S. Z., Beeson, P. M., Henry, M. L., Leyden, A., Kim, E., Rising, K., ... & Cho, H. (2009). Phonological dyslexia and dysgraphia: Cognitive mechanisms and neural substrates. Cortex, 45(5), 575-591. https://doi.org/10.1016/j.cortex.2008.04.006
Saydam, E. N. (2020). Birinci sınıfta okuma-yazma başarısını etkileyen faktörlerin belirlenmesi (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, İstanbul.
Sönmez, E., Haznedar, B., ve Babür, N. (2017). Fonolojik farkındalık ve sözcük bilgisinin yazma becerisi üzerindeki etkisi. Ulusal Dilbilim Kurultayı Bildirileri, 85-91.
Vernon, S. A., Calderón, G., ve Castro, L. (2004). The relationship between phonological awareness and writing. Written Language & Literacy, 7(1), 101-118. https://doi.org/10.1075/wll.7.1.09ver
Wagner, R. K., ve Torgesen, J. K. (1987). The nature of phonological processing and its causal role in the acquisition of reading skills. Psychological bulletin, 101(2), 192. https://doi.org/10.1037/0033-2909.101.2.192
Yıldırım, A., ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (7.bs.). Seçkin Yayıncılık.
Yıldız, M. & Ateş, S. (2010). İlk okuma yazmayı farklı yöntemlerle öğrenen ilköğretım 3. Sınıf öğrencilerinin yazılarının okunaklılık ve yazım hataları bakımından karşılaştırılması. Türkiye Sosyal Araştırmalar Dergisi, 14(1), 48-62.