Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin Çok Kültürlü Eğitime Bakış Açıları
Öz
Çok kültürlülük, dünyada birçok ülkede olduğu gibi ülkemizde de yer alan bir durumdur. Bu nedenle ülkemizde çok kültürlü eğitim verilmeli mi? yoksa verilmemeli mi? ya da verilirse ne şekilde verilmeli? sorularına cevap aranmaktadır. Bu bağlamda Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çok kültürlü eğitime bakış açılarını belirlemek araştırmanın genel amacını oluşturmaktadır. Bu genel amaç doğrultusunda, amaçlı örnekleme kullanılarak farklı etnik kökenlere sahip 12 Sosyal bilgiler öğretmeni araştırmaya dâhil edilmiştir. Araştırmada, Sosyal bilgiler öğretmenlerinin tutumları daha az katılımcıyla derinlemesine inceleneceği için nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Verilerin analizinde ise betimsel analiz yöntemi gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizine ses kayıtlarının metne geçirilmesi ile başlanmış, yazılan metinlerin tümü okunmuş ve genel çerçeve görülmüştür. Araştırma bulgularına bakıldığında, katılımcılar ağırlıklı olarak çok kültürlü eğitimin gerekli olduğunu düşünmektedir. Bununla birlikte çok kültürlü eğitimin tanımına ilişkin yanılgılar olduğu görülmektedir. Sosyal Bilgiler öğretmenleri; farklılıklara saygıyı, birlik beraberliğin pekiştirilmesini, ortak ve üst kimlik oluşturmayı, evrensel ögelerin tek bir çatı altında toplanmasını çok kültürlü eğitimin amaçları olduğunu belirtmişlerdir. Ayrıca çok kültürlü eğitimin müze gezileriyle, iş birlikli öğrenme yoluyla, yaparak ve yaşayarak aktarılabileceğini belirtmişlerdir. Sosyal bilgiler öğretmenleri genel itibarıyla çok kültürlü eğitimin verilmesi konusunda kendilerini yeterli görmemektedir. Bunun yanı sıra çok kültürlü eğitimin, ülkemizin eğitim sistemine katkı sağlayacağını belirtmişlerdir. Ayrıca çok kültürlü eğitimin sosyal bilgiler dersi içerisinde verilmesi gerektiğini düşünmektedirler.
Anahtar Kelimeler: Çok kültürlülük, çok kültürlü eğitim, sosyal bilgiler öğretmenleri
Akkaya, N., Kırmızı, F., & İşçi, C. (2018). Öğretmen adaylarının çok kültürlülüğe ilişkin algılarının farklı değişkenler açısından incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 29, 308-335.
Akpınar, M., & Genç, İ. (2017). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kültür kavramına ilişkin görüşleri. Kastamonu Eğitim Dergisi, 25(1), 249-268.
Aslan, S. (2017). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin çok kültürlü eğitim ile ilgili görüşlerinin incelenmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 231-253.
Aydın, H., & Damgacı, F. (2013). Türkiye’deki eğitim fakültelerinde görev yapan akademisyenlerin çok kültürlü eğitime ilişkin görüşleri. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, 314-331.
Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388.
Banks, J. A. (2013). An introduction to multicultural education. Pearson.
Başarır, F., Sarı, M., & Çetin, A. (2015). Öğretmenlerin çok kültürlü eğitim algılarının incelenmesi. Pegem Eğitim ve Öğretim Dergisi, 4(2), 91-110.
Başbay, A., & Bektaş, Y. (2009). Çokkültürlülük bağlamında öğretim ortamı ve öğretmen yeterlilikleri. Eğitim ve Bilim Dergisi, 34(152).
Başbay, A., & Bulut, C. (2014). Öğretmenlerin çok kültürlü yeterlik algılarının incelenmesi. Kastamonu Eğitim Dergisi, 23, 957-978.
Başbay, A., & Kağnıcı, D. Y. (2011). Çok kültürlü yeterlik algıları ölçeği: Bir ölçek geliştirme çalışması. Eğitim ve Bilim, 161, 199-212.
Bilgin, A., & Oksal, A. (2018). Kültürel kimlik ve eğitim. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Temel Eğitim Bölümü, 2(1), 82-90.
Çiftçi, Y., & Aydın, H. (2014). Türkiye’de çok kültürlü eğitimin gerekliliği üzerine bir çalışma. SDÜ Fen Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, 33, 197-218.
Demir, S. (2012). Çok kültürlü eğitimin Erciyes Üniversitesi öğretim elemanları için önem derecesi. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 7(4), 1453-1475.
Demircioğlu, H., Güngör, İ., İzoğlu, A., Taştekin, E., Uslu, E. I., & Yükçü, Ş. (2016). Okul öncesi öğretmenlerinin çok kültürlü eğitime yönelik tutularının ve algılarının incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Eğitim Araştırmaları Dergisi, 2(1).
Demirdağ, S. (2019). Öğrenci çeşitliliğine ilişkin öğretmen görüşleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 52(1), 1-28.
Haşlak, İ., & Şan, M. K. (2012). Asimilasyon ile çok kültürlülük arasında Amerikan anaakımını düşünmek. Akademik İncelemeler Dergisi, 7(1).
Kahraman, P., & Sezer, G. (2017). Sınıf ve okul öncesi öğretmen adaylarının çok kültürlü eğitime yönelik tutumları ile kültürlerarası duyarlılıkları arasındaki ilişki: Uludağ Üniversitesi örneği. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13, 550-560.
Karaçam, M. Ş., & Koca, C. (2012). Beden eğitimi öğretmen adaylarının çok kültürlülük farkındalıkları. Spor Bilimleri Dergisi, 23, 89-103.
Kaya, Y. (2014). Öğretmen adaylarının çok kültürlü eğitim hakkındaki bilgi, farkındalık ve yeterliliklerinin belirlenmesi. Asya Öğretim Dergisi, 2(1), 102-115.
Keskin, Y., & Yaman, E. (2014). İlköğretim sosyal bilgiler programı ve ders kitaplarında yeni bir paradigma: çok kültürlü eğitim. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish or Turkic, 9(2), 933-960.
Mercan, N. (2016). Çok kültürlü ortamlarda kültürel zekânın kültürler arası duyarlılık ile ilişkisine yönelik bir araştırma. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 9(19), 1-13.
Milli Eğitim Temel Kanunu. (1973). T.C. Resmi Gazete, 14574, 24 Haziran 1973.
Örten, H., & Ünlü, İ. (2013). Öğretmen adaylarının çok kültürlülük ve çok kültürlü eğitime yönelik algılarının incelenmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, 287-302.
Özan, M., & Şengür, D. (2017). Öğretmenlerin çok kültürlü eğitim ve anadilde eğitim hakkındaki görüşlerinin incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 27(2), 113-122.
Polat, S. (2009). Öğretmen adaylarının çok kültürlü eğitime yönelik kişilik özellikleri. International Online Journal of Educational Sciences, 1(1), 154-164.
Şahin, E. (2018). Sosyal bilgiler 5. sınıf ders kitabı. Anadol Yayıncılık.
Tonbuloğlu, B., Aslan, D., & Aydın, H. (2014). Türk eğitim sisteminin çok kültürlülük bağlamında analizi ve öneriler. Yıldız Teknik Üniversitesi Eğitime Bakış: Eğitim-Öğretim ve Bilim Araştırma Dergisi, 29, 67-68.
Yazıcı, S., Başol, G., & Toprak, G. (2009). Öğretmenlerin çok kültürlü eğitim tutumları: Bir güvenirlik ve geçerlik çalışması. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37, 229-242.
Yıldırım, S. (2016). Kosova'daki öğretmenlerin çok kültürlü eğitime yönelik bilgi, inanç, tutum ve özyeterliklerinin sınıf içi uygulamalarıyla ilişkisinin incelenmesi (Yayımlanmamış doktora tezi). Balıkesir Üniversitesi, Balıkesir.