Deprem Deneyimi Yaşamış Sınıf Öğretmenlerinin Depreme Yönelik Görüşlerinin İncelenmesi
Depremler dünya genelinde en büyük hasar ve can kaybına neden olan doğal afetlerden biridir. Depremler can ve mal kaybının yanı sıra depremi tecrübe etmiş insanlar üzerinde psikolojik etkilerde bırakabilmektedir. Deprem deneyimi yaşamış insanların deprem öncesi, deprem anı ve deprem sonrası düşüncelerindeki farklılıkların belirlenerek depreme yönelik daha bilinçli ve hazır olmaları sağlanabilir. Bu çalışmanın amacı 6 Şubat depremlerini Gaziantep ilinde deneyimleyen sınıf öğretmenlerinin depreme yönelik görüşlerinin incelenmesidir. Araştırmada nitel araştırma yaklaşımlarından olgubilim deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2024-25 eğitim-öğretim yılında Gaziantep il merkezinde görev yapan 26 sınıf öğretmeni oluşturmaktadır. Çalışmada kolay ulaşılabilir ve ölçüt örnekleme yöntemi kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak 12 sorudan oluşan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizinde betimsel ve içerik analiz yöntemi kullanılmıştır. Elde edilen bulgulara göre sınıf öğretmenlerinin yarısından fazlası görev yaptığı bölgenin deprem bölgesi olduğunu bilmediği ortaya çıkmıştır. Bu yüzden çoğu, deprem anına hazırlıksız yakalanmış ve deprem öncesinde deprem bilincini geliştiremedikleri ortaya çıkmıştır. Deprem konusunda bilinçli olsalar bile deprem anında korku, panik gibi sebeplerden dolayı bildiklerini uygulayamamışlardır. Depremden sonra katılımcılar deprem bilgilerini sorguladıklarını ve deprem konusunda yeterince bilinçli olmadıklarını farkına vardıklarını ifade etmişlerdir.
Anahtar Kelimeler: Deprem, 6 Şubat depremleri, sınıf öğretmenleri
AFAD. (2018). Açıklamalı afet terimleri sözlüğü. Afet ve Acil Durum Yönetim Başkanlığı, Erişim tarihi:2010.2025. Erişim adresi: https://www.afad.gov.tr/aciklamali-afet-yonetimi-terimleri-sozlugu
AFAD. (2014). Müdahale, iyileştirme ve sosyoekonomik açıdan Van depremi 2011. AFAD Yayınları, Ankara.
Aydın, F., Akça, M., & Akça, M. (2024). Öğretmenlerin deprem kavramına ilişkin metaforları. Avrasya Beşerî Bilim Araştırmaları Dergisi, 4(1), 1-10.
Aydın S., (2019). Determination of prospective science teachers’ knowledge levels about earthquake, International Journal of Earth Sciences Knowledge and Applications 1(1), 28-31.
Bilen, E., & Polat, M. (2022). Öğretmen adaylarının deprem farkındalığına ilişkin görüşleri. Türk Deprem Araştırma Dergisi, 4(1), 155-173. https://doi.org/10.46464/tdad.1098199
Creswell, J. W. (1998). Qualitative inquiry and research design: choosing among five traditions. Thousand Oaks, CA: Sage.
Çelik, M., Gürkan Ercan, B., Ayaz, A., Yakut İpekoğlu, H., Baltacı, F., Kurtoğlu, M., Sevgican, Ş., Yardımcı, H. Ç., Küçükyılmaz, S., Elkovan, C. G., & Sevin, D. N. (2024). Deprem anı insan duyguları, düşünceleri ve davranışları. In Proceedings of the ICSHSR 7th International Conference on Humanity and Social Sciences (June 28–30, 2024, Sarajevo) (ISBN: 978-625-6283-36-7).
Çolak, S., & Özmen, C. (2025). 6 Şubat depremi sonrası sınıf öğretmenlerinin depremin okul ve meslek hayatlarına yansımalarıyla ilgili görüşleri. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Eğitim Dergisi, 7(1), 16-34.
Demirci, A. ve Yıldırım, S. (2015). İstanbul'da ortaöğretimdeki deprem bilincinin değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 45 (207), 89-118.
Dikmenli, Y., & Yakar, H. (2019). Öğretmen adaylarının afet bilinci algı düzeylerinin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 16(1), 386-416.
Filiz, H. Ş. (2024). Depremi deneyimlemiş sosyal bilgiler öğretmen adaylarının 6 Şubat 2023 depremine yönelik algıları. Gazi Eğitim Bilimleri Dergisi, 10(2), 1-19.
Gezer, M., & Şahin, İ. F. (2022). Deprem eğitimi: Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının depreme ilişkin bilgi düzeyleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(1), 97-106.
Greer A(2012). Earthquake preparedness and response: comparison of the United States and Japan. Leadership and Management in Engineering 2012;12(3):111-25. Crossref
Huberman, A. B., and M. Miles. (1994). Data management and analysis methods. ın handbook of qualitative research, edited by N. K. Denzin and Y. S. Lincoln, 228–244. Thousand Oaks: Sage.
Johnson, V. A., & Ronan, K. R. (2014). Classroom responses of New Zealand school teachers following the 2011 Christchurch earthquake. Natural Hazards, 72(2), 1075-1092
Kadıoğlu, M. (2011). Afet yönetimi beklenilmeyeni beklemek en kötüsünü yönetmek (2. b.). İstanbul: T.C. Marmara Belediyeler Birliği Yay.
Karbeyaz, A. (2023). Deprem bölgesinde görev yapan öğretmenlerin deprem kaygısının belirlenmesi. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (58), 3138-3157.
Karancı, A.N. (2007). Afet yönetiminde halk katılımının önemi. Afet yönetiminin sorunları ve çözüm önerileri. Afet Sempozyumu.
Kitzinger, J. (1995). Qualitative research: introducing focus groups. Bmj, 311(7000), 299-302.
Kourou, A., Ioakeimidou, A., Mokos, V., & Bakas, K. (2013, April). Evaluation of awareness and preparedness of school Principals and teachers on earthquake reduction effects issues-State's actions. In EGU General Assembly Conference Abstracts (pp. EGU2013-5979).
Maya, İ., & Sarı B. (2016). “Türkiye’de afet eğitimi ve MEB müfredatındaki afet eğitimi konularının değerlendirilmesi”. 8. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Kongresi, Çanakkale.
Miles, M. B. & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: an expanded sourcebook. Sage.
Nakajima, Ş. (2012). Deprem ve sonrası psikolojisi. Okmeydanı Tıp Dergisi, 28(2), 150-155.
Özoruç, N., & Sığırtmaç, A. D. (2024). Okul öncesi öğretmenlerinin deprem kaygısı ve eğitim öğretim sürecine yansımaları. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 33(1), 380-396.
Öztürk, M. K. (2013). Sınıf öğretmeni adaylarının deprem deneyimleri üzerine bir araştırma. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi [Hacettepe Unıversity Journal of Education], 28(1), 308-319.
Polat, M. S., & Sarıçam, H. (6). 6 Şubat depreminden etkilenen bölgelerdeki öğretmenlerin karşılaştığı sorunlar: Hatay ili örneği. Akademik Yaklaşımlar Dergisi, 15(1-Deprem Özel Sayısı-), 764-789.
Şeran, Y., Taşkan, C., & Kocalar, A. O. (2024). Ortaöğretim kurumlarında görev yapan öğretmenlerin deprem bilgisi ve depreme ilişkin farkındalık düzeyleri. Journal of Innovative Research in Social Studies, 7(2), 173-194.
Tekin Ö., Dikmenli Y., (2021). Sınıf öğretmeni adaylarının afet bilinci algısı ve deprem bilgi düzeylerinin incelenmesi, Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi 7(1), 258- 271.
Tuna, A. K., Parin, S., & Tanhan, F. (2012). Van depremi sosyo-ekonomik ve psikolojik durum tespit raporu. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.
Turhaner, K., & Polat, M. (2024). Öğretmen ve okul yöneticilerinin deprem stresi ile başetme stratejileri ve deprem risk algıları arasındaki ilişki. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(4), 2283-2306.
Yang, S. Y. (2011). Early childhood teachers' perspectives and actual conditions of earthquakes and tsunami safety education. The Korean Journal of Emergency Medical Services, 15(3), 81-96.
Yaman, E. (2010). Psikoşiddete (mobbinge) maruz kalan öğretim elemanlarının örgüt kültürü ve iklimi algıları. Kuram ve Uygulamada Eğitim Bilimleri, 10(1), 547-578.
Yıldırım, A. & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. 10. Baskı,Ankara: Seçkin yayınları.