Ortaokul Öğrencilerinin Sosyal Medyada Takip Ettikleri Milli Sporcuların Vatandaşlık Tutumları Üzerindeki Rolünün İncelenmesi
Bu araştırma, ortaokul düzeyinde spor yapan öğrencilerin sosyal medyada takip ettikleri milli sporcuların vatandaşlık tutumları üzerindeki etkilerini incelemiştir. Fenomenolojik desenle yürütülen çalışmada, düzenli spor yapan ve sosyal medya kullanan öğrenciler katılımcı olarak seçilmiş, veriler yarı yapılandırılmış görüşmelerle toplanmış ve içerik analiziyle çözülmüştür. Bulgular, milli sporcuların sadece sportif başarılarıyla değil; etik değerleri, toplumsal sorumlulukları ve milli bilinç oluşturan paylaşımlarıyla da öğrenciler üzerinde güçlü bir etki yarattığını göstermektedir. Öğrenciler, sporcuları “çalışkan”, “karakterli” ve “ülkesini seven” bireyler olarak görüp bu özellikleri kendi yaşamlarında örnek almaktadır. Özellikle milli bayramlar ve sosyal sorumluluk projeleri, öğrencilerde ‘‘gurur’’ ve ‘‘milli aidiyet’’ duygularını pekiştirmektedir. Sonuç olarak, milli sporcuların sosyal medya paylaşımları, gençlerin vatandaşlık bilinci ve değer gelişiminde etkili bir araç olup, eğitimde sporun ve sosyal medyanın bilinçli kullanımının önemini ortaya koymaktadır.
Anahtar Kelimeler: Vatandaşlık tutumu, mili sporcu, sosyal medya, ortaokul öğrencileri, fenomenolojik desen.
Ağaoğulları, M. A. (2013). Kent devletinden imparatorluğa. İmge Kitabevi Yayınları.
Akın, Ş. (2024). KMÜ Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 26(47), 694–708.
Aköz, T. (2018). Beden eğitimi ve spor derslerinde verilen değerler eğitiminin öğrencilerin olumlu sosyal davranış düzeylerine etkisinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi, Tokat Gaziosmanpaşa Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Alesi, M., Bianco, A., Padulo, J., Vella, F. P., Petrucci, M., Paoli, A., & Pepi, A. (2014). Motor and cognitive development: The role of karate. Muscles, Ligaments and Tendons Journal, 4(2), 114–123.
Aristoteles. (2017). Politika (F. Akderin, Çev.). Say Yayınları.
Arslan, M. (2021). Gençlerde vatandaşlık bilincinin geliştirilmesinde sosyal sorumluluk projelerinin rolü. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 14(2), 89–105.
Ata, B. (2013). Emile Durkheim’e göre eğitim. B. Ata (Ed.), Emile Durkheim: Üçüncü Fransa Cumhuriyeti’nde öğretmenlerin eğitimcisi ve eğitim görüşleri içinde (ss. 35–50). Pegem Akademi Yayınları.
Bairner, A. (2015). Assessing the sociology of sport: On national identity and nationalism. International Review for the Sociology of Sport, 50(4–5), 375–377. https://doi.org/10.1177/1012690214538863
Bairner, A., & Dong-Jhy, H. (2011). Representing Taiwan: International sport, ethnicity and national identity in the Republic of China. International Review for the Sociology of Sport, 46(3), 231–248. https://doi.org/10.1177/1012690210378460
Bairner, A., & Han, P. (2022). Sport, nationalism, and national identities. In L. A. Wenner (Ed.), The Oxford handbook of sport and society (ss. 86–103). Oxford University Press.
Bakioğlu, A., & Kurt, T. (2009). Öğretmenlerin demokrasi, vatandaşlık ve vatanseverlik algılarının nitel olarak incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, (30), 20–35.
Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1–15.
Bandura, A. (1979). Sosyal öğrenme kuramı (Y. D. Oktay, Çev.). Kaknüs Yayınları. (Orijinal eser 1977 yılında yayımlanmıştır).
Banks, J. A. (2008). Diversity, group identity, and citizenship education in a global age. Educational Researcher, 37(3), 129–139. https://doi.org/10.3102/0013189X08317501
Certel, Z., Çatıkkaş, F., & Yalçınkaya, M. (2011). Beden eğitimi öğretmen adaylarının duygusal zekâ ile eleştirel düşünme eğilimlerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Beden Eğitimi ve Spor Bilim Dergisi, 13(1), 74–81.
Cervone, D., Shadel, W. G., & Jencius, S. (2001). Social cognitive theory of personality assessment. Personality & Social Psychology Review, 5(1), 33–51.
Creswell, J. W. (2002). Educational research: Planning, conducting, and evaluating quantitative and qualitative research. Prentice Hall.
Creswell, J. W. (2009). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (3. baskı). Sage Publications.
Çakır, S., & Demir, M. (2021). Sosyal medya kullanımının gençlerin spor algısı üzerindeki etkisi. Spor ve Eğitim Bilimleri Dergisi, 8(2), 45–58.
Çelik, T. (2020). Sosyal bilim derslerini dijital materyallerle bütünleştirme sürecinde öğretmen adayı görüşleri: Fenomenolojik bir araştırma. Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(3), 1407–1422. https://dx.doi.org/10.17240/aibuefd.2020..-603364
Demir, T., Yılmaz, S., & Çelik, A. (2019). Milli sporcuların sosyal sorumluluk projelerinin gençler üzerindeki etkisi. Spor ve Eğitim Dergisi, 11(3), 145–160.
Devine, C., & Telfer, H. (2016). Beden eğitimi ve spor neden değerlidir? İçinde B. Gürpınar (Çev.), J. Whitehead, H. Telfer & J. Lambert (Ed.), Altyapı sporlarında ve beden eğitiminde değerler (ss. 13–33). Nobel Akademik.
Doğan, A. (2018). Sporcuların sosyal medyada milli kimlik oluşturmadaki rolü. Spor ve Toplum, 5(2), 123–134.
Ergen, G. (2006). Eleştirel-bilinçli sevgi eğitimi. Burdur Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(12), 144–152.
Erikson, E. H. (1968). Identity: Youth and crisis. W. W. Norton & Company.
Erkal, M. E. (1999). Sosyolojik açıdan spor. Türk Dünyası Araştırmaları Vakfı.
Ersoy, A. F. (2017). Fenomenoloji. A. Saban & A. Ersoy (Ed.), Eğitimde nitel araştırma desenleri içinde. Anı Yayıncılık.
Ertaş, Ş. (2012). Çocuk ve spor ilişkisi üzerine fiziksel biçimlenmeyi etkileyen ergonomik faktörlere dayalı bir model [Doktora tezi, Karadeniz Teknik Üniversitesi].
Gibson, D. E. (2004). Role models in career development: New directions for theory and research. Journal of Vocational Behavior, 65(1), 134–156.
Gömleksiz, M. N., & Cömert, M. (2007). İlköğretim 8. sınıf öğrencilerinin değer yönelimlerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Değerler Eğitimi Dergisi, 5(13), 67–92.
Gömleksiz, M. N., & Cömert, M. (2011). Öğrencilerin vatandaşlık eğitimi algılarının değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4(16), 177–187.
Göze, A. (2013). Siyasal düşünceler tarihi (14. baskı). Beta Yayıncılık.
Gülbahar, Y., & Kaleli, Y. (2021). Sosyal medya fenomenlerinin gençlerin kariyer tercihleri ve değer algısı üzerindeki etkisi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(2), 412–429.
Güllüpınar, F. (2012). Eşitsizlik ve toplumsal tabakalaşma açısından vatandaşlık üzerine sosyolojik bir analiz. Ankara Üniversitesi SBF Dergisi, 67(4), 83–102.
Hablemitoğlu, Ş., & Özmete, E. (2012). Etkili vatandaşlık eğitimi için bir öneri. Ankara Sağlık Bilimleri Dergisi, 1(2), 39–54.
Hatch, J. A. (2002). Doing qualitative research in education settings. SUNY Press.
Heater, D. (2007). Yurttaşlığın kısa tarihi (M. Delikara Üst, Çev.). İmge Kitabevi Yayınları.
Hergüner, G. (2014). Eğitim- spor ilişkisi. Ondokuz Mayıs University Journal of Education Faculty, 7(1), 63–66.
İnal, R. (2023). “Bizim Şampiyonumuz”: Spor, milliyetçilik ve milli kimlik. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(4), 1565–1596.
İpek Eren, D., & Arslan, S. (2022). Beden eğitimi ve spor dersinin değerler eğitimine katkısının incelenmesi. Uluslararası Spor, Egzersiz ve Antrenman Bilimi Dergisi, 8(3), 162–173. https://doi.org/10.18826/useeabd.1137816
İstif İnci, E. (2020). Küresel göçün spor ve vatandaşlık boyutu: Sporda temsiliyet sorununun Türkiye, Azerbaycan, İngiltere ve Kanada örneklerinde değerlendirilmesi [Doktora tezi, İstanbul Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi.
Johnson, B., & Christensen, L. (2017). Educational research: Quantitative, qualitative, and mixed approaches (6. baskı). Sage Publications.
Kadıoğlu, A. (2008). Vatandaşlığın dönüşümü: Üyelikten haklara. Metis Yayınları.
Kangalgil, M., Özgül, F., Temel, A., Kural, T., & Karagöz, Y. (2021). Beden eğitimi ve spor dersi değerler eğitimi ölçeği (BESDDEÖ) geçerlik ve güvenirlik çalışması. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 15(1), 70–80.
Kayışlıoğlu, N. B., Altınkök, M., Temel, C., & Yüksel, Y. (2015). Ortaokul öğrencilerinin beden eğitimi dersi sportmenlik davranışlarının incelenmesi: Karabük ili örneği. International Journal of Social Sciences and Education Research, 1(3), 1044–1056.
Kirschenbaum, H. (1995). 100 ways to enhance values and morality in schools and youth settings. Allyn & Bacon.
Lee, J. Y. (1990). Sport nationalism in the modern Olympic Games [Doktora tezi]. University of Northern Colorado.
Malone, Y. (2002). Social cognitive theory and choice theory: A compatibility analysis. International Journal of Reality Therapy, 22(1), 10–13.
Marshall, T. H. (2000). Yurttaşlık ve toplumsal sınıflar (A. Kaya, Çev.). Gündoğan Yayınları. (Orijinal eser 1950 yılında yayımlanmıştır).
McGee, D., & Bairner, A. (2011). Transcending the borders of Irish identity? Narratives of northern nationalist footballers in Northern Ireland. International Review for the Sociology of Sport, 46(4), 436–455. https://doi.org/10.1177/1012690210380584
Merriam, S. B., & Grenier, R. S. (2019). Qualitative research in practice: Examples for discussion and analysis. Jossey-Bass.
Morgan, D. L. (1996). Focus groups as qualitative research (Cilt 16). Sage Publications.
Nalbant, F. (2014). Türkiye’de vatandaşlık anlayışının gelişimi. III. Türkiye Lisansüstü Çalışmaları Kongresi Bildirileri içinde (ss. 519–523). Konya.
Neuman, L. W. (2017). Toplumsal araştırma yöntemleri: Nitel ve nicel yaklaşımlar (S. Özge, Çev.). Yayınodası.
Osler, A., & Starkey, H. (2006). Education for democratic citizenship: A review of research, policy and practice 1995–2005. Research Papers in Education, 21(4), 433–466.
Öner, N. (2008). Milli zihniyet ve milli birlik. A. Köklügiller (Ed.), Milliyetçilik nedir, ne değildir? içinde (1. baskı, ss. 261–271). IQ Kültür Sanat Yayıncılık.
Özkırımlı, U. (2008). Milliyetçilik kuramları: Eleştirel bir bakış. Doğu Batı Yayınları.
Öztürk Kuter, F., & Kuter, M. (2012). Beden eğitimi ve spor yoluyla değerler eğitimi. Eğitim ve İnsani Bilimler Dergisi: Teori ve Uygulama, 3(6), 75–94.
Patton, M. Q. (2014). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev., 3. baskıdan çeviri). Pegem Akademi.
Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri (M. Bütün & S. B. Demir, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
Păunescu, M., Gagea, G., Păunescu, C., & Piţigoi, G. (2013). The moral dimension of fair play in high-performance sport. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 92, 692–696. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2013.08.740
Putnam, R. D. (2000). Bowling alone: The collapse and revival of American community. Simon & Schuster.
Reiners, G. M. (2012). Understanding the differences between Husserl’s (descriptive) and Heidegger’s (interpretive) phenomenological research. Journal of Nursing & Care, 1(119), 1–5.
Sharma, S. K. (2014). Nursing research & statistics (2. baskı). Reed Elsevier.
Simon, R. L. (2003). Sports, relativism, and moral education. In J. Boxill (Ed.), Sports ethics: An anthology. Blackwell.
Taneri, A. (1993). Türk kavramının gelişmesi. Ocak Yayınları.
Tavşancıl, E., & Aslan, E. A. (2001). Sözel, yazılı ve diğer materyaller için içerik analizi ve uygulama örnekleri. Epsilon.
Tekindal, M., & Uğuz Arsu, Ş. (2020). Nitel araştırma yöntemi olarak fenomenolojik yaklaşımın kapsamı ve sürecine yönelik bir derleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 20(1), 153–182.
Tokgöz, V. (2019). Sporun gençlerde milli kimlik oluşumuna etkisi: Nitel bir araştırma. Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 11(17), 1721–1745. https://doi.org/10.26466/opus.579733
Tokgöz, E. (2019). Gençlerin sosyal medya tercihleri ve spor içeriklerine yönelik ilgileri. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 11(1), 72–85.
Topič, M. D., & Coakley, J. (2010). Complicating the relationship between sport and national identity: The case of post-socialist Slovenia. Sociology of Sport Journal, 27(4), 371–389. https://doi.org/10.1123/ssj.27.4.371
Topakkaya, A. (2009). E. Husserl’de noema ve noesis kavramları. FLSF Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, (7), 121–136.
Topkaya, Y., & Kaya, A. (2014). Sporun bireyin kişilik gelişimi üzerindeki etkileri. Spor Bilimleri Dergisi, 25(2), 135–145.
Ülken, H. Z. (1998). Türkiye’de çağdaş düşünce tarihi (5. baskı). Ülken Yayınları.
Ünver, D. (2004). Atatürk ve spor. BAL-TAM / Türklük Bilgisi, (1), 167–172.
Üstel, F. (2004). Makbul vatandaş’ın peşinde: II. Meşrutiyet’ten bugüne vatandaşlık eğitimi (1. baskı). İletişim Yayınları.
Vink, M. P., & Bauböck, R. (2013). Citizenship configurations: Analysing the multiple purposes of citizenship regimes in Europe. Comparative European Politics, 11(5), 621–648. https://doi.org/10.1057/cep.2013.14
Viroli, M. (1997). Vatan aşkı: Yurtseverlik ve milliyetçilik üzerine bir deneme (A. Yılmaz, Çev.). Ayrıntı Yayınları.
Weiss, M. R., & Smith, A. L. (2002). Moral development in sport and physical activity. In T. Horn (Ed.), Advances in sport psychology (2. baskı, ss. 243–280). Human Kinetics.
Yalçın, H. (2022). Bir araştırma deseni olarak fenomenoloji. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 213–232.
Yalçınkaya, A. (2005). Siyasal ve bellek – Platon’da anımsama, Platon’u anımsama. Phoenix Yayınevi.
Yavuz, İ. (2018). Sosyal bilgiler derslerinde vatanseverlik değerinin öğretimi konusunda farklı ülke uygulamaları. Araştırma ve Deneyim Dergisi, (3), 18–19.
Yetim, A. (2001). Sosyoloji ve spor. Gazi Kitabevi.
Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, F., Kaya, S., & Demir, B. (2020). Milli sporcuların gençlerde milli değerlerin gelişimine etkisi. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 7(1), 55–70.
Yıldırım, S. (2006). TSK vatandaşlık bilinci ve vatan sevgisi eğitiminin analizi [Yüksek lisans tezi, Yüzüncü Yıl Üniversitesi].
Yıldız, Ö., & Güven, Ö. (2013). Beden eğitimi ve spor dersi öğrenci değer yönelimi ölçme aracının geliştirilmesi. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 4(11), 28–42.
Yiğit, E. Ö. (2017). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının gözünden vatandaşlık ve Türk vatandaşlığı. İlköğretim Online, 16(1), 407–423.
Yüksel, E. (2019). Türkiye'de iletişim araştırmalarında içerik analizi uygulamaları, sorunlar ve çözüm önerileri. International Euroasia Congress on Scientific Researches and Recent içinde (ss. 134–152). Hazar Üniversitesi.