Öğretmen Adaylarının Lisansüstü Eğitime Yönelik Tutumları ile Akademik Öz Yeterlikleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi
Bu araştırmanın amacı, öğretmen adaylarının lisansüstü eğitime yönelik tutumları ile akademik öz yeterlik düzeyleri arasındaki ilişkiyi incelemektir. Nicel araştırma yöntemlerinden ilişkisel tarama modeli kullanılarak yürütülen bu çalışmanın katılımcılarını, İç Anadolu Bölgesi’nde yer alan çeşitli üniversitelerin eğitim fakültelerinde öğrenim gören 340 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak “Lisansüstü Eğitime Yönelik Tutum Ölçeği” ile “Akademik Öz Yeterlik Ölçeği” kullanılmıştır. Veriler, 1 Aralık 2024 – 1 Mart 2025 tarihleri arasında çevrim içi yöntemle toplanmıştır. Elde edilen veriler betimsel istatistikler, bağımsız örneklem t-testi, tek yönlü varyans analizi (ANOVA) ve Pearson korelasyon analizi ile çözümlenmiştir. Analizler sonucunda, öğretmen adaylarının lisansüstü eğitime yönelik tutumları ile akademik öz yeterlik düzeyleri arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişki olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca sınıf düzeyi ve bölüm değişkenlerine göre anlamlı farklılıklar görülürken, cinsiyet değişkenine göre anlamlı bir fark bulunmamıştır.
Anahtar Kelimeler: Akademik öz yeterlik, Lisansüstü eğitim, Öğretmen adayı, Tutum
Akkoyunlu, B., & Kurbanoğlu, S. (2004). Öğretmenlerin bilgi okuryazarlığı öz-yeterlik inancı üzerine bir çalışma. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 27, 11-20.
Alemdağ, C., Öncü, E. ve Yılmaz, A. K. (2014). Beden eğitimi öğretmeni adaylarının akademik motivasyon ve akademik öz- yeterlikleri. Spor Bilimleri Dergisi, 25(1), 23-35.
Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W.H. Freeman and Company.
Bekman, M. (2022). Halkla ilişkiler uygulamalarında nicel araştırma yöntemi: ilişkisel tarama modeli. Meriç Uluslararası Sosyal ve Stratejik Araştırmalar Dergisi, 6(16), 238-258.
Bong, M. (1999). Personal Factors Affecting the Generality of Academic Self-Efficacy Judgments: Gender, Ethnicity, and Relative Expertise. The Journal of Experimantal Education, 67(4), 315-331.
Büyüköztürk, Ş., Çakmak-Kılıç, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2016). Bilimsel araştırma yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi.
Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.
Çakmak, Ö. (2008). Eğitimin ekonomiye ve kalkınmaya etkisi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, 33-41.
Dağyar, M. ve Şahin, H. (2020). Eğitim fakültesi öğrencilerinin öz düzenleme öğrenme stratejilerinin ve akademik başarılarının öz yeterlik inançlarını yordama gücü. Bolu Abant İ̇zzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(1), 396-414.
Durdukoca, Ş. F. (2010). Sınıf öğretmeni adaylarının akademik özyeterlik algılarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Abant İ̇zzet Baysal Üniversitesi Dergisi, 10(1), 69-77.
Fraenkel, J. R., Wallen, N. E., & Hyun, H. H. (2012). How to design and evaluate research in education (8th ed.). McGraw-Hill.
İlter, İ. (2020). Lisansüstü öğrenim gören öğretmenlerin lisansüstü eğitime yönelik tutumlarının değerlendirilmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (49), 263-292.
Kandemir, M. (2010). Akademik erteleme davranışını açıklayıcı bir model (Yayımlanmamış doktora tezi). Gazi Üniversitesi.
Karadüz, A., Eser, Y., Şahin, C. ve İlbay, A. B. (2009). Eğitim fakültesi son sınıf öğrencilerinin görüşlerine göre öğretmenlik uygulaması dersinin etkililik düzeyi. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(11), 442-455.
Karasar, N. (2005). Bilimsel Araştırma Yöntemi: Kavramlar İlkeler Teknikler. Ankara: Nobel Yayıncılık.
Karasar, N. (2019). Bilimsel araştırma yöntemi. Nobel Yayıncılık.
Kaya, R. ve Uyangör, N. (2022). Eğitim fakültesi öğrencilerinin teknoloji entegrasyonu öz-yeterlik algıları ile dijital yeterlik seviyeleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Bolu Abant İ̇zzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 552-571.
Koparan, Ş., Öztürk, F. ve Korkmaz, N. H. (2011). Beden eğitimi öğretmenlerinin özyeterlik ve beden eğitimi öğretmeni yeterliliğinin incelenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (Özel Sayı), 52-61.
Özgenel, M. ve Deniz, A. (2020). Öğretmenlik mesleğine ilişkin tutum ile akademik güdülenme ve akademik öz yeterlik arasındaki ilişki: öğretmen adayları üzerine bir inceleme. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 3(3), 131-146.
Pajares, F. (1996). Self-efficacy beliefs in academic settings. Review of Educational Research, 66(4), 543-578.
Sağırlı, M. Ö., Baş, F. ve Bekdemir, M. (2020). Eğitim fakültesi öğrencilerinin akademik başarıları, bölümleri, sınıf düzeyleri ve üstbilişsel farkındalık düzeyleri arasındaki ilişkiler. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 15(29), 1-22.
Schunk, D. H., & Meece, J. L. (2005). Self-efficacy beliefs in academic settings. In P. A. Alexander & P. H. Winne (Eds.), Handbook of Educational Psychology (pp. 347-367). Lawrence Erlbaum Associates.
Şahin, Ç., Köse, E., Yeşil, R., Genç, S. Z., Özerbaş, A., Özkan, H. H., Bahar, H. H. ve Özbek, R. (2020). Bilimsel araştırma modelleri. R. Y. Kıncal (Ed.), Bilimsel araştırma yöntemleri içinde (s. 113-115). Nobel Akademik Yayıncılık.
Tschannen-Moran, M. ve Hoy, A. W. (2001). Teacher efficacy: capturing an elusive construct. Teaching And Teacher Education, 17, 783-805.
Ünal, Ç. ve İlter, İ. (2010). Sınıf öğretmeni adaylarının lisansüstü eğitime olan tutumları (fırat, erzincan ve inönü üniversitesi sınıf öğretmenliği abd örneği). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 14(2), 147-164.
Ünlü, S., Kirazcı, F. ve Büyükgöze Kavas, A. (2022). Kadınların lisansüstü eğitim niyetinde aile-kariyer yönelimi ve toplumsal cinsiyetin rolü. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 20(1), 124-142.