Okul Öncesi Eğitim Kurumlarında Sosyal Çevrenin Sınıf Yönetimine Yönelik Öğretmen Görüşleri
Bireyin, okulun ve sınıf ortamının sosyal çevreyle karşılıklı etkileşim içinde olduğu bilinmektedir. Özellikle okul öncesi dönemin bireyin gelişimi açısından kritik bir evre olması, bu etkileşimin önemini daha da artırmaktadır. Sosyal çevrenin dinamiklerinin, bireyin eğitim hayatına ilk adımını attığı okul öncesi kurumlara ve bu kurumların sınıf yönetimi süreçlerine nasıl yansıdığı, konunun daha iyi anlaşılmasına katkı sağlayabilir. Bu bağlamda, gerçekleştirilen araştırmada, okul öncesi eğitim kurumlarında sosyal çevrenin sınıf yönetimi üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada, nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim (fenemonoloji) deseni kullanılarak veriler toplanmıştır. Çalışma grubu, Şanlıurfa ili Millî Eğitim Bakanlığına bağlı üç anaokulu ve üç ilkokul bünyesinde görev yapan toplam 25 okul öncesi öğretmeninden oluşmaktadır. Araştırma kapsamında, öğretmenlerle gerçekleştirilen görüşmeler aracılığıyla veriler toplanmıştır. Elde edilen veriler, içerik analizi yöntemi kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın bulguları, okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi uygulamalarının, okulun içinde bulunduğu sosyal çevreden önemli ölçüde etkilendiğini ortaya koymaktadır. Sosyoekonomik ve kültürel faktörlerin, çocukların gelişimi, öğrenmeye hazır bulunuşluk düzeyleri ve akademik başarıları üzerinde belirleyici olduğu, bu durumun doğrudan sınıf dinamiklerine ve yönetimine yansıdığı belirlenmiştir. Ayrıca ailelerin okul ve öğretmenle kurdukları iletişim, iş birliği düzeyi ve eğitim süreçlerine aktif katılımı, sınıf yönetiminin etkililiği üzerinde önemli bir rol oynamaktadır. Araştırmada, sosyal çevrenin okul öncesi eğitim ortamlarını doğrudan etkilediği görülmüştür. Bu yüzden, eğitim politikaları ve sınıf yönetimi planları hazırlanırken sosyal çevre mutlaka dikkate alınmalıdır.
Anahtar Kelimeler: Okul öncesi eğitim,, sınıf yönetimi,, sosyal çevre
Aral, N., Kandır, A. ve Yaşar, M. C. (2000). Okul öncesi eğitim ve okul öncesi eğitim programı. Ya-Pa Yayınları.
Aydın, M. (2002). Okul-çevre ilişkileri: Eğitim kurumları yönetici adaylarının “Eğitim Yönetimi” ders notları. MEB Yayınları.
Aytekin, H. (2000). Sınıf yönetimi ve disiplinle ilgili kurallar geliştirme ve uygulama. Sınıf yönetimi içinde. Nobel Yayın Dağıtım.
Balat, G. U. (2013). Okul öncesinde sınıf yönetimi kavramı ve sınıf yönetimi modelleri. G. U. Balat ve H. Bilgin (Ed.), Okul öncesi eğitimde sınıf yönetimi içinde (s. 1-12). Eğiten Kitap.
Başar, H. (2001). Sınıf yönetimi. Anı Yayıncılık.
Bronfenbrenner, U. (1979). The ecology of human development: Experiments by nature and design. Harvard University Press.
Celep, C. (2000). Sınıf yönetimi ve disiplini. Anı Yayıncılık.
Creswell, J. W. (2007). Qualitative inquiry and research design: Choosing among five traditions. Sage Publications.
Cülha, A. (2020). Dezavantajlı grupların eğitim öğretim hizmetlerinden yararlanma durumlarının paydaş görüşlerine göre incelenmesi [Doktora tezi]. İnönü Üniversitesi.
Çağlar, A. (2023). Sınıf yönetimi ve öğretmen rolleri. Pegem Akademi.
Çelik, V. (2012). Sınıf yönetimi. Nobel Yayıncılık.
Çetin, Z. ve Ünsal, F. (2022). Okul öncesinde aile katılımının sınıf yönetimine etkisine ilişkin öğretmen görüşleri. Eğitim ve Bilim, 47(213), 125–140. https://doi.org/10.15390/EB.2022.10260
Demirtaş, H. ve Arslan, S. (2021). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetiminde karşılaştıkları güçlükler ve çözüm önerileri. Uluslararası Erken Çocukluk Eğitimi Çalışmaları Dergisi, 6(2), 45–62.
Doğan, M. (2014). Sınıf yönetimi ve öğretmen rolleri. Akademik Kitaplar.
Doğan, S., Uğurlu, C. T. ve Karakaş, H. (2014). Etkili sınıf yönetimi uygulamalarına ilişkin öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 13(4).
Epstein, J. L. (2011). School, family, and community partnerships: Preparing educators and improving schools. Westview Press.
Erden, M. (1999). Öğretmenlik mesleğine giriş. Alkım Yayıncılık.
Erdoğan, İ. (2001). Sınıf yönetimi. Sistem Yayıncılık.
Erdoğan, İ. (2005). Okul yönetimi ve öğretim liderliği (2. baskı). Sistem Yayınları.
Erkan, S. (2011). Farklı sosyoekonomik düzeydeki ilköğretim birinci sınıf öğrencilerinin okula hazır bulunuşluklarının incelenmesi. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 40(40), 186-197.
Erkuş, S. (2012). Okul öncesi öğretmenlerinin okul öncesi eğitim programındaki değerler eğitimine ilişkin görüşlerin değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Dicle Üniversitesi.
Evertson, C. M. ve Weinstein, C. S. (2006). Handbook of classroom management: Research, practice, and contemporary issues. Routledge.
Garbacz, S. A., Zerr, A. A., Dishion, T. J., Seeley, J. R. ve Stormshak, E. A. (2018). Parent educational involvement in middle school: Longitudinal influences on student outcomes. Journal of Early Adolescence, 38(5), 629–660. https://doi.org/10.1177/0272431616687670
Güven, G. ve Cevher Kalburan, N. (2019). Okul öncesi dönemde aile katılımı: Öğretmen görüşleri. Journal of Early Childhood Studies, 3(2), 242–259.
Güven, M. (2005). Ana baba ile ilişkiler. E. Karip (Ed.), Sınıf yönetimi içinde (s. 243-256). Pegem Akademi.
Güven, Y. ve Cevher Kalburan, N. (2019). Okul öncesi eğitimde çevresel faktörlerin etkisi. Eğitim Bilimleri Dergisi, 15(3), 45-60.
Gündüz, Y. (2001). Öğretmenlerin sınıf yönetimindeki yeterlilikleri [Yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
Güngör, F. (2018). Okul öncesi eğitimde ebeveyn katılımının sınıf yönetimine etkisi. Eğitim Bilimleri Dergisi, 30(2), 45-60.
Hoover-Dempsey, K. V. ve Sandler, H. M. (1997). Why do parents become involved in their children’s education? Review of Educational Research, 67(1), 3–42. https://doi.org/10.3102/00346543067001003
İnandı, Y. (2011). Sınıf yönetimi. Karahan Kitapevi.
Kara, C. (2007). Denizli ilköğretim okullarında okul çevre ilişkileri üzerine öğretmen görüşleri [Yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
Kaya, H. ve Demir, B. (2020). Okul-aile işbirliğinin çocuk gelişimine katkıları: Sosyal çevrenin etkileri. Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 15(1), 112-130.
Kazak, E. (2021). Farklı sosyo ekonomik çevrelerde bulunan okulların etkililiğine ilişkin öğretmenlerin görüşleri. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 21(1), 139-161.
Kolay, Y. (2004). Okul-aile-çevre işbirliğinin eğitim sistemindeki yeri ve önemi. Milli Eğitim Dergisi, (164). https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/Milli_Egitim_Dergisi/164/kolay.htm
Köksal Eğmez, C. F. (2008). Okul öncesi eğitim kurumlarında ailenin eğitime katılımı (Kocaeli’nde beş anaokulunda yapılan araştırma) [Yüksek lisans tezi]. Sakarya Üniversitesi.
Külahoğlu, Ş. Ö. (2000). Öğrenci davranışlarını etkileyen sosyal ve psikolojik faktörler. L. Küçükahmet (Ed.), Sınıf yönetiminde yeni yaklaşımlar içinde (s. 1-26). Nobel Yayın Dağıtım.
Marzano, R. J., Marzano, J. S. ve Pickering, D. J. (2003). Classroom management that works: Research-based strategies for every teacher. ASCD.
McWayne, C., Downer, J. T., Campos, R. ve Harris, R. D. (2017). Father involvement during early childhood and its association with children’s early learning: A meta-analysis. Early Education and Development, 28(7), 737–758. https://doi.org/10.1080/10409289.2016.1274212
Milli Eğitim Bakanlığı. (2013). Okul öncesi eğitim programı. https://tegm.meb.gov.tr/dosya/okuloncesi/ooproram.pdf
Öztürk, M. F. (2015). Okul-çevre ilişkilerinin sınıf öğretmenlerinin görüşleri açısından değerlendirilmesi [Yüksek lisans tezi]. Niğde Üniversitesi.
Öztürk, N. (2023). Okul çevre ilişkileri önemi. Bilgiustam. https://www.bilgiustam.com/okul-cevre-iliskileri-onemi/
Özyürek, L. (1983). Öğretim ilke ve yöntemleri. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Yayınları.
Patton, M. Q. (2002). Qualitative research and evaluation methods (3. baskı). Sage Publications.
Sanders, M. G. (2001). The role of “community” in comprehensive school, family, and community partnership programs. The Elementary School Journal, 102(1), 19-34.
Schneider, B. ve Coleman, J. S. (2019). Parents, their children, and schools. Routledge.
Sheridan, S. M., Witte, A. L., Holmes, S. R., Coutts, M. J., Dent, A. L., Kunz, G. M. ve Wu, C. (2019). A randomized trial examining the effects of consultation on student outcomes: The Collaborative Problem Solving Project. Journal of School Psychology, 77, 13–28. https://doi.org/10.1016/j.jsp.2019.10.001
Sirkeci, B. (2010). Özel ve devlet ilköğretim okulları birinci kademesindeki öğretmenlerin, sınıf yönetiminde karşılaştıkları disiplin sorunları ve yaklaşım biçimleri [Yüksek lisans tezi]. Yıldız Teknik Üniversitesi.
Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. Harvard University Press.
Yalçınkaya, M. (2002). Açık sistem teorisi ve okula uygulanması. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2).
Yeşilyurt, Z. C. (2011). Çocukları anaokuluna devam eden ebeveynlerin okul öncesi eğitim kurumlarından beklentileri ve kurumların bu beklentileri karşılama durumları [Yüksek lisans tezi]. Pamukkale Üniversitesi.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2013). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2016). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (10. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2018). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (11. baskı). Seçkin Yayıncılık.
Yıldırım, A. ve Vural, B. (2020). Okul-aile iş birliğinin sınıf yönetimine etkisi: Öğretmen görüşleri. Eğitim ve Bilim, 45(202), 89-107. https://doi.org/10.15390/EB.2020.8175
Yıldırım, K. ve Vural, D. E. (2020). Okul öncesi öğretmenlerinin sınıf yönetimi becerilerinin incelenmesi. Milli Eğitim Dergisi, 49(228), 191–210.
Yiğit, B. ve Bayrakdar, M. (2016). Okul-çevre ilişkileri (2. baskı). Pegem Akademi.